Kum hayvan altlığı

Kum altlık kullanımı ve yönetimi

Temiz altlık “daha az mastitis, daha az süt kaybı, daha az sinek, daha az ayak hastalığı, daha az somatik hücre ve daha az toplam bakteri” demektir. Yatak yerlerindeki altlık materyalinin inorganik kum hayvan altlığı olması yönünde çeşitli bilimsel çalışmalar yapılmıştır.

kum hayvan altlığı

Sert yatak yeri ineğin yatma ve kalkıp yemliğe, suluğa gitme zamanına kötü yönde etki eder. Sert yatak inekler için stres nedenidir ve mekanik olarak eklem yastığı yangısına yol açma ihtimali vardır.

İnorganik altlık olarak KUM:

Kum hayvan altlığı yumuşak ve mikrop üretmeyen inorganik yapısı dolayısıyla tercih edilir. ABD’li üreticiler için kum altlık “altın standart” olarak nitelendirilir.

Her altlık materyalinin avantajları ve dezavantajları söz konusudur.

Table 3 Bacterial growth examined : source Godden et al ( 2008)

Yataklık malzemesi 0-72hK. Pneumoniae (cfu/ml)E. faecium (cfu/ml)pHC (%)N (%)
Temiz Kum1.07a-1.65a8.15A0.28A0.01A
Geri dönüşüm Kum1.91b0.27b8.37B1.13B0.04A
Elekten geçmiş malzeme3.16c0.09b8.90C46.22C1.99B
Tasarruf1.44a-4.50c4.27D53.02D0.35C
a-c Different superscripts indicate a significant difference (p<0.05) in bacterial growth amid bedding types at an incubation period of 72h.
A-C Different superscripts indicate a significant difference (p<0.05) in biochemical characteristics amid bedding types.
Bu görselin boş bir alt özelliği var; dosya ismi: kum-yatak-bakteri-gelic59fimi.jpg

Kum hayvan altlığı kullanılan genelde sıyırıcı kullanmayan çiftliklerdir. Kum aşındırıcı etki yaptığından sıyırıcılar, tüm makine ekipman ve beton üzerinde çok yüksek aşındırıcı etkisi vardır. Sıyırıcı kullanılacaksa özel ve kauçuk kaplanmış olmalıdır.

Leben-Cıngıllı 2 yıl KURA FE (6)

Bu sebepten sifon (flushing) sistem ile yıkanarak temizlenir.

Uygulama ve referans

Türkiye’de kum hayvan altlığı kullanıcı olan ACIPAYAM ATASANCAK tarım işletmesi örnek teşkil edecek çiftliklerden birisidir. Günde 950 ineğin sağıldığı çiftlikte; Günde 9.000 Ton su ve 600 Ton kum kullanılmakta. Kullanılan suyun %85’i ve Kumun % 80’i geri dönüşüm sistemi ile ekonomik katkı sağlarken çevreye olumsuz etki göstermez.

ATASANCAK TARIM İŞETMESİ VERİLERİ

Kum kullanımın olumlu tarafları:

  • Sıcak koşullarda, ineklerin vücudunun şeklini alır ve fiziksel yapısına çok iyi bir şekilde uygundur.
  • Kumdaki inekler temizdir, özellikle meme alanı çok temiz ve sağlıklı görünmektedir.
  • Hayvan kirlilik skoru düşüktür 1-2
  • Kum, yataklarda hızlı drenaj için iyi bir malzemedir.
  • In-Organik materyal olduğu için bakterilerin gelişmesi düşüktür.
    • Ancak dikkate alınmalıdır ki, sağımhanelerdeki hijyene etkisi ile enfeksiyonların yayılmasında önemli role sahiptir)
    • E-coli ve streptococci gibi çevresel organizmaların sebebi ile daha düşük bakteri seviyesi ve daha az mastit oluşur.
  • Yürüyüş yollarındaki gevşek kum, ek sürtünme ile daha iyi ve tutucu bir zemin oluşur.
    • ineklerin kaymasını (sıcak koşullarda) azaltabilir. Daha iyi kayma direnci sağlar.
    • Homojen toynak aşınması sağladığı için daha az tırnak kesimine ihtiyaç duyulur.

Kum altlık yatırım ve işletme maliyetleri

  • Ekonomik olarak ilk yatırım maliyeti düşüktür.
  • Çukur (derin) durak inşaatı 60-80 € daha ucuzdur.
    • Yükseltilmiş durak temel inşaası için 9 metrekarelik 30 m3 beton ihtiyacı ortadan kalktığı için,
  • İlk yatırımda hayvan başına 1/2 m3 (ortalama 500 kg) yataklık kum yeterlidir. (ilk kum 6,2-€/ton)
  • Kum ton başına 8 ila 10 €/ ton ‘luk işletme maliyetleri ile
    • Organik yataklara kıyasla ton başına 40 ila 50 $ arasında düşüktür.
  • Kum dağıtım aracı (20 tonluk) maliyeti 20-25.000€/ adet
  • Kum ayırma çökeltme havuzu ( gübre/ su / Kum)
  • Elek ve yenileme sistemi.
  • Yıllık beton zemin aşınma maliyeti ( amortisman)

Referans https://www.mclanahan.com/blog/doing-these-3-things-will-allow-you-to-maximize-your-sand-bedding

Kum Kullanımın olumsuz tarafları:

  • Yalıtım özelliği kötü olduğundan düşük sıcaklıklarda problem yaratmaktadır.
    • Kum (az ya da çok) her zaman belirli bir nem içerir.
    • Soğuk koşullarda kum donar, sertleşir ve “bıçak gibi keskin” hale gelir. İnekler bu soğuk ve ıslak koşullarda uzanmak istemez.
    • Enerji kaybı ve (azalan yatma periyotları) süt veriminde düşmesine neden olur.
  • Kumun maksimum 2 mm granül boyutuna sahip olması gerekir.
    • Düşük kaliteli kum taş içerir ve bu taşlar tırnakların arasına saplanır ayrıca hayvanların bacaklarını yaralar.
    • Kum küçük, büyük veya keskin taşlar içermemelidir. Özellikle küçük ve keskin taşlar tırnaklarının içine girebilir ve batabilir.
    • Kum ineğin memesine yapışabilir ve kumdan kurtulması kalay olmayabilir.
    • Tüm ahır içi ve dışı yolların tamamının temizlenmesi önemlidir, aksi takdirde kum tepecikleri oluşur.
    • Yürüme yolları üzerinde kalan kum yüzünden kayma, düşme artar.
  • İnekler için rahat tutmak için tırmıkla günlük düzenli olarak dengeleme yapılmalı.
  • Kum içindeki taşlar kauçuk paspasların altına girer paspasları kaldırırlar. Bir sonraki yıkama ile daha fazla kir ve kum altına girerek problemi arttırır.

Kum yataklı ahır işletme Maliyeti

Kum ÇOK İYİ YÖNETİLMESİ GEREKEN malzeme olup, maliyet üzerindeki önemli faktördür. Kum kaybı sebeplerinin başında ineklerin kumu eşelemesi gelir. Azalan her 1 cm kum miktarı = 11 dakika daha az yatma süresi demektir.

Kum yatak bakım
kum hayvan altlığı
  • Durak içlerine yerleştirilmiş kum durak çukurunu tamamen doldurmalıdır.
    • Kum yüksekliği en az 45-60 cm olmalı.
  • Günlük kum yatak üzerine +10-20 cm ilave edilmeli.
    • Hayvan başı 25 kg kum , işçilik ve araç giderleri
  • Günde 2- 3 kere sağım aralarında karıştırılmalı ve düzlenmeli.
    • Aksi halde yatak alanında çukurlar oluşur.
  • Fazla nem kum yataklığı çamurlaştırır ve soğutur.
  • Fazla kuru kum ise toz olarak uçar.
    • Göz tahrişi artar
    • Pnomeniya artar.
  • Talaş gibi katkılar kullanılmamalı.
KUM ve malzemeli derin durak ölçüleri

Yapılan hesaplamalarda: Hayvan başı yıllık 9 ton kum ile yaklaşık 3-€. Kum yönetiminin işletmeye maliyeti ise 4- €/ hayvan olarak bulunmuştur. Kumun yıkanması ve su ile temizlik için hayvan başı yıllık 110 ton su; işletmeye maliyeti 0,68 €/Ton olarak bulunmuştur.

Günlük kum işletme maliyeti 0,09-€/ inek olarak hesaplanmıştır.

ABD – İNGİLTERE- HOLLANDA KUM FİYATLARI
kum fiyatları

Bu kullanılan malzemenin % 80 geri dönüşümden kazanıldığı kabul edilecek olursa! Yıllık olarak hayvan başına ilave 2 ton kum ile 25 ton su (8+17= 25-€) ihtiyacını karşılayacak rezerv saha içinde veya 3 km içinde elde ediliyor olmalı.

Kum ayırma makinesi USA
kum hayvan altlığı separatör
TEKNİK AÇIDAN KUM ALTLIK KULLANIMI:
  • Pahalı teknoloji gübre bertaraf sistemi gereklidir.
    • Gübre çukurları için pahalı teknoloji gerektiren taşıtlar gerekli olacaktır.
    • Kum düzeltme aracı ve aparatı ( traktör ve aparat)
    • Kum dağıtma aracı ve aparatı ( Kamyon ve aparat)
  • Flushing sistemi (sifon) ile temizleme gereklidir.
    • Gereken alt yapı yatırımı çok yüksek ve bakımı gerekir.
    • Bol hacimli su olduğu takdire temizleme yapılabilir.
    • Büyük miktarda su kapasiteli su tank ve motorlara ihtiyaç vardır.
  • Kumun geri kullanımı, gübre ve kumu ayırmada özel süzgeç sistemine gereksinim vardır.
    • Dışkı ile kum karıştığı için ayrıştırma için çökeltme havuzları gerekir.
  • Izgaralı zeminler ile kombinasyonu mümkün değildir.
  • Kumun yapısal özelliği çok aşındırıcıdır bu sebepten beton tabakasının daha kalın olmasına ihtiyaç duyulmaktadır.
    • 10 yılda ortalama 4 cm C30 beton aşınması oluşur.
  • Ahır ekipmanları, sitemleri, pompa vesaire kısa bir süre sonra yüksek aşınmadan dolayı yıpranacaktır!
    • Ekipman aşınan parçaların değişimi gerekli olacaktır.
    • Kum, sağımhane ekipmanlarının da yıpranmasına ve aşınmasına sebep olacaktır.

Ekonomik açıdan kum hayvan altlığı yatak olarak ekonomik çok da olumlu değil.

  • İnekler, her duraktan, günde ortalama 20 ila 25 kg kum yataklık dışına atmaktadır.
    • Duraklarda azalan kumu telafi etmek amacı ile her inek için ve günlük 10-25 kg. eklenmesi gerektir.
    • Bu fazla iş, işçilik ve materyal manasındadır.
    • Günlük KUM tüketimini azaltmak amacı ile durak içine eski lastikler (Atık yönetmeliği değiştikten sonra “ESKİ LASTİK” TEHLİKELİ ATIK olarak tanımlanmıştır) veya kauçuk matlar konulur fakat yeterli bir çözüm olmamıştır.
  • Gübreden kum ayrıştırılmadıkça Bio-gaz ve enerji üretimi mümkün değildir.
  • Ayrıntılı ve özel gübre sistemi gereklidir.
  • Ekstra aşınma ve yıpranmaya dayanıklı ekipman yukarıda açıklanan tasarruflardan daha fazla maliyet yaratabilir.
  • Birçok üretici, sap malzemenin ucuz, ücretsiz ve hazır olduğunu iddia ediyor.
    • Her tonda 40 $ ile fiyatı mevsimsel ve ekonomik şartlara göre oldukça değişken olacaklarsa, samanın ücretsiz olmasına rağmen, gerçek fiyatı ve depolama maliyetleri oldukça yüksek olabilir.

Duraklarda; yatak malzemeleri ve maliyetleri: Kum/ sap saman/ kauçuk yatak

YATAK ALAN MALZEMELERİ MALİYETLERİ

SAP ALTLIKLI ( Çukur) ile YUMUŞAK KAUÇUK YATAKLI DURAK ( Yükseltilmiş) MUKAYESESİ

ÇUKUR TİP SAP ALTLIKLI DURAK Yıllık maliyet

SAP260 kg/inek30-Euro/Ton7,80 €
LIME260 kg/inek35-Euro/Ton9,10 €
İNDİRME VE SERME10 Dk. /inek12-Euro/saat2,00 €
SAP ALTLIK20 Dk./inek12-Euro/saat.4,00 €
YATAK BAKIMI245 Dk./inek12-Euro/saat49,00 €
TOPLAM YILLIK MALİYET 71,90 €

YÜKSELTİLMİŞ YUMUŞAK KAUÇUK YATAKLI DURAK Yıllık maliyet

SENTETİK ALTLIK170 Euro/Durak10 yıl kullanım ömür.17,00 €
İNCE KIYIM SAP40 kg/a0,18-Euro/kg7,20 €
TALAŞ ( alternatif)0,53 M3/a8-Euro/M34,25 €
SAP ALTLIK10 Dk./inek12-Euro/saat2,00 €
YATAK BAKIMI60-90 Dk./inek12-Euro/saat.18,00 €
TOPLAM YILLIK MALİYET 44,25 €

Kaynak: Heidenreich Thomas, oral presentation at LFL saxonia, Köllitsch, Germany 2007